“Нас звольнілі, і калега ўзяў эйчара ў закладнікі”: гісторыя выгарання

За дзень Марыя магла “закрыць” тры бізнесы. Яна не топ-менеджарка — яна проста працавала ў службе бяспекі папулярнага сэрвісу па арэндзе жылля. Кожны дзень яна вырашала канфлікты паміж арэндадаўцамі і гасцямі па ўсім свеце. Заробак быў невялікі, а адказнасць — вялікая. Таму, калі пасля паведамлення аб звальненні яе калега ўзяў эйчара ў закладнікі, Марыя не здзівілася.

А вось Еўрарадыё здзівілася. Мы звязаліся з беларускай, каб даведацца падрабязнасці гэтай гісторыі, і пагаварылі з псіхолагам пра тое, як не даводзіць сябе да крайняй ступені выгарання на працы.

“Калі ўзяць супрацоўніка “на кантракт”, ад яго амаль немагчыма будзе пазбавіцца”

Марыя жыве ў Партугаліі. Сітуацыя з легалізацыяй беларусаў у гэтай краіне складаная: многія гадамі чакаюць від на жыхарства — таму трымаюцца за працу, нават калі наймальнік прапануе не самыя выгадныя ўмовы.

Кантракт з партугальскай кампаніяй абараняе работніка ад нечаканых звальненняў, гарантуе адпускныя выплаты і 14 заробкаў на год. Такая абароненасць — спадчына часоў дыктатуры Антоніу Салазара. Але ад падобных працоўных кантрактаў партугальскія наймальнікі ўжо даволі стаміліся.

— Калі ўзяць супрацоўніка “на кантракт”, ад яго амаль немагчыма будзе пазбавіцца: кампанія будзе трымаць чалавека да апошняга. Таму і з’яўляюцца кампаніі-пасрэднікі, якія прапануюць паслугі міжнародным кампаніям-гігантам. Менавіта гэтыя пасрэднікі і прыдумалі асаблівы тып кантрактаў, які дазваляе элегантна абыходзіць партугальскае заканадаўства і хутка звальняць супрацоўнікаў. Паколькі кампаніі ведаюць, што звольніць можна будзе без праблем, то і наймаюць яны лягчэй.

Найчасцей гаворка ідзе пра кол-цэнтры або службы падтрымкі. На момант, калі Марыю запрасілі на сумоўе ў адну з такіх кампаній, яна ўжо год была без працы і больш за тры гады — без віду на жыхарства. Працу беларусцы прапанавалі за некалькі дзён да таго, як скончыўся тэрмін дзеяння яе беларускага пашпарта.

Мая задача — прыняць скаргу, апрацаваць яе, правесці расследаванне і вынесці рашэнне. І часта гэтае рашэнне заключаецца ў тым, што блакіруецца або акаўнт госця, або акаўнт бізнесу. І калі госць яшчэ можа даволі лёгка адкрыць новы акаўнт, то бізнесу зрабіць гэта значна складаней.

Прымаючы рашэнне, супрацоўнік службы бяспекі адчувае ціск з боку ўсіх удзельнікаў спрэчнай сітуацыі. Кіраўніцтва таксама цісне, патрабуючы вынесці рашэнне як мага хутчэй. На разгляд кожнага кейса Марыі адводзілася каля трох дзён.

— Ты прымаеш велізарную колькасць рашэнняў за дзень, і гэта рашэнні ўзроўню топ-менеджменту: ты закрываеш бізнесы, ты думаеш пра тое, што ў гэты момант руйнуецца ў жыццях людзей. Ты працуеш з раз’юшанымі кліентамі, бо ніхто не тэлефануе, каб падзякаваць табе і сказаць, што ўсё прайшло цудоўна.

І тут цябе выклікаюць да эйчара і кажуць, што ты звольнены.

“З машыны выбеглі сем чалавек са шчытамі”

Марыя прапрацавала ў службе бяспекі сэрвісу арэнды жылля паўгода. Яна некалькі разоў падкрэслівае, што начальніца была задаволеная яе працай.

— Я кажу пра гэта, бо сапраўды працавала на сваю рэпутацыю. Мне трэба было легалізавацца, і я не магла страціць працу.

Два тыдні таму я прыйшла на працу і ўбачыла, што ў раскладзе з’явілася нейкая сустрэча з эйчарам. Выклікалі не толькі мяне, але амаль увесь аддзел. А калі мы прыйшлі, вельмі нервовая эйчар сказала, што сэрвіс арэнды скарачае аб’ём працы. А наша кампанія, як падрадчык, скарачае колькасць супрацоўнікаў.

Мы былі ў шоку. Гэта была сярэдзіна працоўнага дня. І ўсе: пакістанцы, бразільцы, ангольцы — паводзілі сябе вельмі паслухмяна, быццам усе яны — беларусы. У кожнага свая гісторыя, і ў кожнага — складаная. Падабенства толькі адно: мы ўсе ў шоку і знясіленыя цяжкім іміграцыйным працэсам. Сіл адстойваць свае правы ні ў каго не засталося.

Марыя крыху пагаварыла пра сітуацыю з калегай у курыльні, а калі вярнулася ў будынак, каля яго ўжо стаялі паліцэйскія і пажарныя машыны.

— З адной машыны выбег атрад — чалавек сем са шчытамі. Мы спалохаліся. А потым яшчэ адзін атрад. Ужо пазней калега распавяла мне, што бачыла мужчыну, які па-вар’яцку крычаў, калі некалькі паліцэйскіх спрабавалі зацягнуць яго ў ліфт. Яго вывелі з будынка і пасадзілі ў хуткую.

У той дзень мы яшчэ не ведалі, што адбылося. А на наступны дзень высветлілася, што ў нашай кампаніі звальненні ішлі ўвесь тыдзень. Мужчына, якога зацягнулі ў ліфт, працаваў менеджарам на паралельным праекце. Відавочна, гэтая праца была для яго апошняй саломінкай. Спачатку ён пагражаў суіцыдам, а потым узяў эйчара ў закладнікі і забарыкадаваўся ў кабінеце. Адтуль яго і спрабавалі дастаць паліцэйскія.

У якім стане ён цяпер, мы не ведаем. Але мы не надта здзівіліся, ведаючы, якая нагрузка кладзецца на людзей, што працуюць у нашай кампаніі.

“У эмацыйна выгаралага кіраўніка хутка выгарае і каманда”

Як не давесці сябе да стану эмацыйнага выгарання і да сітуацый, калі звальненне здаецца канцом усяго? Мы спыталі ў псіхатэрапеўта, але простага адказу не знайшлі.

Для беларусаў у эміграцыі праблема звальненняў звязана з пагрозай дэпартацыі. Гэта актуальна не для ўсіх беларусаў, але для многіх. Ці можна неяк сабе дапамагчы, калі сітуацыя на працы прымушае вас адчуваць сябе небяспечна? Простага рашэння праблемы няма, прызнае псіхатэрапеўт Алена.

Няма адназначнага адказу, як правільна дзейнічаць супрацоўніку, які адчувае выгаранне. Для многіх людзей звальненне — гэта крайняя мера. Калі чалавек можа сысці са стрэсавай працы, хутчэй за ўсё, ён гэта зробіць. Але калі ён не звальняецца, значыць, яго трымае нешта, што пераважвае эмацыйны дыскамфорт. І тады прымусовае рашэнне аб звальненні не выглядае палёгкай. Наадварот, эмацыйнае напружанне дасягае піку, і чалавеку становіцца невыносна яго вытрымліваць.

Працоўныя адносіны — даволі спецыфічны від чалавечых адносін, у якіх ёсць адценне інструментальнасці. Для наймальніка яго супрацоўнікі — гэта рэсурс у пэўным сэнсе. Працаўнікі з’яўляюцца інструментамі для выканання пэўных задач.

Але нават калі работнік — гэта інструмент, важна вельмі добра ведаць, якія менавіта інструменты ты выкарыстоўваеш. А чалавек — гэта самы складаны інструмент, і для яго няма інструкцыі, у адрозненне ад усіх астатніх інструментаў. Таму нават калі мы кажам, што чалавек — гэта рэсурс, які трэба выкарыстоўваць найбольш эфектыўна, трэба памятаць, што самае эфектыўнае выкарыстанне рэсурсу — гэта падтрыманне яго ў працоўным стане як мага даўжэй.

У свой час лепш за іншых гэта пачалі разумець IT-гіганты, якія сталі арганізоўваць на працоўных месцах трэнажорныя залы, праводзіць кансультацыі з псіхолагамі.
А калі рэсурс для наймальніка становіцца расходным матэрыялам, аднаразовым, тады і яго бізнес вельмі хутка стане “аднаразовым”. Узнікае кадравая цякучка, і выконваць доўгатэрміновыя задачы стабільна стане проста немагчыма.