Небяспечныя сувязі? Як адмена аўтобусаў падзяліла латвійцаў і беларусаў

Для некаторых жыхароў Даўгаўпілса такія паездкі былі нават звычайнай справай. Па некалькі разоў на тыдзень як латышы, так і прадстаўнікі беларускай і расійскай дыяспар выязджалі ў Беларусь па прадукты, лекі, цыгарэты, алкаголь і паліва. Усё гэта там было значна таннейшае.

— Размовы пра недарагую беларускую грэчку і бензін у нашым горадзе ходзяць дагэтуль, — усміхаецца суразмоўца Еўрарадыё. — Мае калегі куплялі кроплі для вачэй, мазі, антыбіётыкі. Усё гэта там прадавалася танней. Для многіх нават невялікая эканомія на штодзённых выдатках мела значэнне, бо заробкі ў Даўгаўпілсе не ва ўсіх высокія. У той жа час мы разумелі, што ў Беларусі яны яшчэ ніжэйшыя.

Па словах Іны, беларусы прыязджалі ў Латвію пагуляць на Дзень горада, на канцэрты і іншыя культурныя мерапрыемствы, але таксама па тавары, якія не маглі набыць у Беларусі. Госці хвалілі якасць латвійскіх прадуктаў і казалі, што нешта набываць атрымлівалася выгадней.

Працоўныя сувязі і прафесійныя кадры з Беларусі

— Акрамя паездак па пакупкі і да родных, Латвію з Беларуссю звязвалі і працоўныя адносіны, — працягвае Іна. — Напрыклад, памятаю, што ў нас было швейнае прадпрыемства, якое, здаецца, мела філіял пад Мінскам. Уладальніца расказвала, што ў вас танней і прасцей знайсці кваліфікаваныя і дысцыплінаваныя кадры, вельмі хваліла якасць працы.

Мяркуючы па яе словах, у Беларусі не было такога дэфіцыту спецыялістаў, як у нас. У Латвіі ў пэўны момант проста перасталі рыхтаваць швачак: вучылішчы зачыняліся, сістэма прафесійнай адукацыі давала збой, а ў вас тады гэтая праблема яшчэ не стаяла. Для рэгіёна гэта таксама мела значэнне. Я не экспертка ў эканоміцы, але разумею, што такія прадпрыемствы забяспечваюць і занятасць, і абмен досведам паміж краінамі.

Іна расказвае, што такія сувязі наладжваліся гадамі і ўспрымаліся як нешта натуральнае. Гэта была частка жыцця прыгранічнага рэгіёна, дзе людзі прызвычаіліся да таго, што па абодва бакі мяжы ёсць праца, кантакты і супрацоўніцтва.

— Сёння відавочна, што большасць такіх адносін або замарожаны, або цалкам спынены, — дадае суразмоўца. — З той уладальніцай швейнага прадпрыемства я даўно не размаўляла, але ўпэўнена: у цяперашніх умовах працягваць такое супрацоўніцтва ўжо немагчыма.

— Гэта былі маленькія мясцовыя кампаніі, — тлумачыць яна. — Не буйныя тураператары, якія возяць людзей у Турцыю ці Мексіку, а менавіта невялікія фірмы, часта сямейныя. Для іх паездкі ў беларускія санаторыі былі асноўнай часткай бізнесу.

Іна ўспамінае, што такія туры карысталіся стабільным попытам нават у апошнія гады, калі абмежаванні ўжо пачалі ўводзіцца. Людзей прываблівалі цэны, ды і звычка спрацоўвала: арганізаваны пераезд, суправаджэнне, зразумелы маршрут.

— Калі мясцовых пачалі прасіць устрымацца ад паездак у Беларусь, многія не разумелі і казалі: “Чаму мы не можам паехаць? Гэта ў пяць разоў танней, чым аналагічныя паслугі ў Еўрасаюзе, а якасць пры гэтым добрая”, — распавядае суразмоўца. — Гэтыя туры існавалі гадамі, у фірмаў былі ўсталяваны кантакты, пастаянныя кліенты. Гэта была адладжаная сістэма.

Паводле слоў Іны, некаторыя тураператары працягвалі працаваць на беларускі напрамак амаль да самага апошняга — нават тады, калі буйныя гульцы ўжо адмовіліся ад гэтага. Для маленькіх фірмаў гэта было пытаннем выжывання.

— Я ведаю канкрэтныя кампаніі ў Даўгаўпілсе, для якіх гэтыя паездкі былі асноўнай крыніцай даходу, — кажа яна. — Вядома, яны прапаноўвалі і іншыя маршруты, але Беларусь займала асаблівае месца. Людзі прыходзілі і проста казалі: “Мы хочам у беларускі санаторый”.

Паступова, па меры закрыцця памежных пунктаў і ўвядзення новых абмежаванняў, гэтая частка прыгранічнай эканомікі пачала разбурацца. Спачатку зніклі арганізаваныя туры, потым ускладніліся індывідуальныя паездкі, а пасля былі адменены і прамыя аўтобусныя рэйсы.

— Гэта была не адна рэзкая забарона, а ланцужок рашэнняў, — адзначае Іна. — І ў выніку ўвесь гэты кірунак проста бразнуўся.