У Беларусі знік прэпарат для людзей з біпалярным разладам

27/12/2025 - 11:46

У аптэках знік літый / tabletka.by

Напачатку снежня 2025 года з беларускіх аптэк знік літый — прэпарат для лячэння біпалярнага афектыўнага разладу. У Беларусі літый прадаецца ў таблетках пад гандлёвай назвай "Седаліт" — менавіта ён стаў недаступны, паведамляюць "Белыя халаты".

Да нядаўняга часу можна было набыць літый беларускай вытворчасці пад назвай "Літацэл", аднак з 2022 года рэгістрацыя прэпарата не абнаўлялася, і вытворца яго больш не выпускае. Альтэрнатыўных формаў або іншых пастаўшчыкоў, па сутнасці, няма, сцвярджаюць "Белыя халаты".

Пры гэтым літый фармальна застаецца зарэгістраваным, ліцэнзія дзейнічае, і лекары могуць працягваць яго прызначаць. Паводле інфармацыі медыкаў, у стацыянарах, магчыма, яшчэ захаваліся запасы, але амбулаторныя пацыенты набыць лекі ў аптэках не могуць.

Афіцыйных паведамленняў ад Міністэрства аховы здароўя або "Белфармацыі" не было. Паводле крыніц "Белых халатаў", дакументы на пастаўку былі аформленыя "не зусім правільна", з-за чаго чарговая партыя прэпарата расійскай вытворчасці не паступіла ў аптэкі. Калі літый з’явіцца — пакуль невядома.

Сітуацыю "Белым халатам" пракаментаваў псіхіятр Уладзімір Пікірэня.

— У сярэдзіне XX стагоддзя было выяўлена, што літый дапамагае людзям з біпалярным разладам. Першае рандомізаванае кантраляванае даследаванне (РКД), якое паказала яго эфектыўнасць, было апублікавана ў 1954 годзе. У 1970 годзе FDA ухваліла яго выкарыстанне ў ЗША для лячэння вострай маніі, а ў 1974 годзе — для прафілактыкі абвастрэнняў.

Пасля прыёму прэпарата ў чалавека з біпалярным разладам стабілізуецца настрой, абвастрэнні як у бок маніі, так і ў бок дэпрэсіі адбываюцца радзей і працякаюць лягчэй, зніжаецца трывожнасць.

Літый быў і застаецца прэпаратам першай лініі ў лячэнні біпалярнага разладу. Ён стаіць на першым месцы ў беларускім клінічным пратаколе ў раздзеле лячэння маніякальнага эпізоду, самога БАР і абвастрэнняў.

У Беларусі каля 45 тысяч чалавек жывуць з біпалярным разладам. Вядома, літый прызначаюць не ўсім — існуюць і іншыя прэпараты: антыпсіхатыкі, стабілізатары настрою. Але ёсць пацыенты, для якіх менавіта літый з’яўляецца ключавым элементам тэрапіі.

У людзей з біпалярным разладам рызыка суіцыду ў 10–20 разоў вышэйшая, чым у агульнай папуляцыі, і менавіта стабільнае лячэнне літыем дазваляе гэтую рызыку знізіць. А вось раптоўнае спыненне прыёму літыю, наадварот, павялічвае верагоднасць суіцыду. Таму для многіх людзей з разладамі настрою ён літаральна жыццёва неабходны, — падкрэслівае Пікірэня.

Пацыент павінен строга захоўваць рэжым прыёму. Літый хутка выводзіцца з арганізма: праз суткі застаецца палова дозы, праз двое — амаль нічога. Пры раптоўным спыненні прыёму значна ўзрастае рызыка абвастрэння. Таму лячэнне павінна быць бесперапынным.

Цяпер склалася парадаксальная сітуацыя: тыя, каму літый сапраўды жыццёва неабходны, апынуліся ў падвешаным стане. Ні лекар, ні пацыент не маглі прадказаць дэфіцыт. Не было ні папярэджання, ні анонсу. Прэпарат проста знік.