МВФ паўтарыў заўсёдныя рэкамендацыі і пакінуў спадзяванні на крэдыт

На брыфінгу з нагоды заканчэння працы ў Беларусі супрацоўнікі місіі МВФ не сказалі нічога новага. Інфляцыя — дрэнна. Дэвальвацыя — добра. Дзяржаўнае крэдытаванне — дрэнна. Другая сесія на валютна-фондавай біржы — добра. Падвышэнне тарыфнай стаўкі — дрэнна. Стрымліванне заробкаў — добра. Падвышэнне камунальных плацяжоў — добра. Выдаткі ў межах дзяржаўных праграмаў — дрэнна.

Але горш за ўсё — інфляцыя.

“Неабходна скараціць інфляцыю, якая зніжае жыццёвы ўзровень насельніцтва. Дэвальвацыя, якая назіраецца дагэтуль, дазволіла скараціць дэфіцыт рахункаў па бягучых аперацыях. Гэта важна, і мы гэта вітаем. Але гэтае дасягненне можа быць страчанае ў выніку ўздзеяння высокай інфляцыі”, — кажа кіраўнік місіі Міжнароднага валютнага фонда ў Беларусі Крыс Джарвіс.

Раней МВФ неаднаразова звяртаўся да ўладаў Беларусі з падобнымі парадамі. Але ад абвалу беларускага рубля ў 3 разы за 5 месяцаў яны нас не ўратавалі. Крыс Джарвіс лічыць, што гэта адбылося праз тое, што Нацбанк і ўрад далёка не заўжды выконваюць рэкамендацыі спецыялістаў фонда. А вось эканаміст Леанід Заіка сцвярджае, што частка адказнасці за сённяшні ўзровень інфляцыі і становішча на валютным рынку ляжыць менавіта на МВФ.

“Гэтым разам яны прыехалі проста таму, што цікава паглядзець, што ж адбываецца ў Беларусі. А па-другое, паглядзець, як грошы, якія яны далі, зрабілі сітуацыю яшчэ горшай. Вось калі б яны не давалі свае $3 млрд, у Беларусі разбалансіроўка валютнага курса адбылася б раней. І тады б мы не пачалі трымаць курс на ўзроўні ў 3000 рублёў за долар. А мы ўзялі іх 3 мільярды і пусцілі праз унітаз. Вось, можа, яны і прыехалі ў Беларусь, каб паслухаць гук зліўнога бачка, калі ты за вяровачку цягнеш, а там грошы”, — паўжартам кажа Леанід Заіка.

Сапраўды, склалася такое ўражанне, што эксперты МВФ прыязджалі ў Беларусь, хутчэй, паглядзець.

“Мы рэкамендуем ураду да канца 2011 года працягваць прадпрымаць усе магчымыя захады для стрымлівання выдаткаў і замарожвання крэдытавання ў межах дзяржаўных праграмаў, якое прывяло да празмернага росту крэдытаў і інфляцыі, — кажа Крыс Джарвіс. — А Нацыянальнаму банку варта далей і як мага хутчэй падвышаць працэнтныя стаўкі да ўзроўня, які перавышае інфляцыйныя чаканні”.

Нягледзячы на тое, што каля месяца таму Мінэканомікі агучыла, што інфляцыя да канца 2011 года складзе 100%, стаўка рэфінансавання пакуль што захоўваецца на ўзроўні 35%. Рэкамендацыя аб яе падвышэнні стала бадай што адзінай канкрэтнай парадай, якая прагучала ад супрацоўнікаў МВФ.

Што праўда, Леанід Заіка не здзіўлены адсутнасцю “расшыфроўкі” рэкамендацый фонда і лічыць, што ў беларускага ўрада ёсць выбар сродкаў барацьбы з інфляцыяй.

Леанід Заіка: “Неяк у гады маёй навуковай маладосці, калі я быў у МДУ на канферэнцыі, адзін прафесар сказаў, што налічыў 384 тэорыі інфляцыі. Ну, калі так, дык можна знайсці 385 спосабаў барацьбы з ёй. Што да нашага ўрада, дык ён мае з чаго выбраць. Найперш, гэта формулы грашовага абарачэння Карла Маркса. Па-другое, мадэлі IS-LM макраэканамічнай інтэрпрэтацыі. І, нарэшце, метады жорсткай эканамічнай рэстрыкцыі”.

Тым часам Крыс Джарвіс сцвярджае, што яго “ўразілі і дзеянні, і абавязальніцтвы, якія ўскладаюць на сябе ўрад і Нацбанк”. Не засмучае кіраўніка місіі МВФ нават тое, што з пачатку 2011 года Нацбанк надрукаваў каля 1 трыльёна беларускіх рублёў. Хаця павелічэнне рублёвай масы ніяк не спрыяе спыненню коштаў. Хутчэй наадварот.

Не зачапіла Крыса Джарвіса і тое, што тарыфную стаўку першага разрада ўрад на 28% падняў з 1 кастрычніка — за 5 дзён да прыбыцця місіі МВФ у Мінск.

“Мы рэкамендуем устрымацца ад далейшага падвышэння тарыфнай стаўкі першага разрада”, — толькі і сказаў сп. Джарвіс.

Тым не менш, абяцаннямі і планамі беларускіх чыноўнікаў Крыс Джарвіс задаволіўся.

Крыс Джарвіс: “Палітыка ўладаў па стрымліванні крызіса арыентаваная ў правільным накірунку”.

Але пра наступны крэдыт па праграме stand-by МВФ кажа асцярожна.

Крыс Джарвіс: “Дадатковыя крокі, якія варта ўжыць, — гэта жорсткае абмежаванне крэдытавання ў межах дзяржаўных праграм, жорсткая грашова-крэдытная палітыка, а таксама далейшае стрымліванне заробкаў. Таксама неабходна працягнуць і паскорыць працу па правядзенні структурных рэформаў, асабліва ў частцы прадпрыемстваў, прыватызацыі, лібералізацыі коштаў і рэфармавання банкаўскага сектара. Мы чакаем, каб урад і Нацыянальны банк пачалі дзейнічаць. Магу сказаць, што яны пачалі прадпрымаць вартыя захады”.

Але Леанід Заіка падобныя заявы лічыць не больш як палітычнай гульнёй на высокім узроўні:

“З Беларуссю МВФ мае справу таму, што ў нас ёсць дзяржаўная ўласнасць. Не прадалі пакуль ні калійны камбінат, ні трубы. То бок, беларусам можна даваць грошы. Напрыклад, у шведаў ці ў японцаў МВФ можа браць грошы пад 1,5% — а беларусам аддаваць іх пад 5%. І на гэтым зарабляць. Добра зарабляць”, — кажа ён.

З 2009 года місія МВФ пакідае рэкамендацыі, улады абяцаюць іх выканаць. Праз паўгода прыязджае наступная місія. Часам на яе рэкамендацыі нават адказвае абяцаннямі наступны ўрад. Выглядае на тое, што гэтай гульнёй усе задаволеныя. Акрамя звычайных людзей, узровень жыцця якіх падае, не зважаючы на крэдыты.