Галоўны правал — Украіна. Чым запомніўся першы год прэзідэнцтва Трампа

20/01/2026 - 16:13

Дональд Трамп / Anna Moneymaker / Getty Images

20 студзеня спаўняецца год з дня інаўгурацыі прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі Дональда Трампа. Для беларусаў гэты час запомніўся скарачэннем фінансавання міжнародных НДА і нечаканым наладжваннем дыпламатычных кантактаў: у абмен на частковае зняцце санкцый з беларускіх турмаў выйшлі больш за сто палітвязняў, у тым ліку лідары апазіцыі і замежныя грамадзяне.

Яшчэ год таму цяжка было ўявіць, што Трамп зацікавіцца Беларуссю. Падчас сваёй перадвыбарчай кампаніі палітык такіх планаў не агучваў, затое абяцаў узмацніць кантроль над мігрантамі без належных дакументаў у ЗША і — галоўнае — скончыць вайну ва Украіне за 24 гадзіны.

Падрабязней пра першыя поспехі і правалы Дональда Трампа падчас яго другога прэзідэнцкага тэрміну Еўрарадыё пагаварыла з паліталагіняй-амерыканісткай і кандыдаткай гістарычных навук Аляксандрай Філіпенка.

Главный провал — Украина. Чем запомнился первый год президентства Трампа

Аляксандра Філіпенка / instagram.com/sashk_f

Падрыхтоўка да вяртання і гіперактыўнасць Трампа

— Адна з галоўных высноў 2025 года для ЗША заключаецца ў тым, што Дональд Трамп дзейнічаў значна больш актыўна, чым усе чакалі, а супраціў яму аказаўся значна слабейшым, — распавядае Аляксандра Філіпенка. — Перад гэтым, цягам усяго года, Трамп паводзіў сябе так, быццам рыхтаваўся да вяртання ў Белы дом. І сапраўды, за апошнія чатыры гады яго каманда (частка якой увайшла ў адміністрацыю, а частка засталася ў рэзідэнцыі Мар-а-Лага ў ролі сяброў і дарадцаў) вяла дбайную падрыхтоўку да новага прэзідэнцкага тэрміну.

У выніку год прайшоў нібыта “за пяць”: Трамп дзейнічаў максімальна актыўна і падрыхтавана.

Мінімальны супраціў і хваляванні ў ЗША

Дэмакратычная партыя праз унутраныя супярэчнасці пасля паражэння ў 2024 годзе не змагла выпрацаваць стратэгію і эфектыўна супрацьстаяць Дональду Трампу. Гэта тлумачыцца тым, што правал дэмакратаў у 2024 годзе быў сістэмным: параза адбылася не толькі на прэзідэнцкіх выбарах, але і на ўзроўні губернатараў, сенатараў, кангрэсменаў і мясцовай улады. Таму ў дэмакратаў не было разумення, як дзейнічаць і ў якім кірунку рухацца далей.

Безумоўна, мінімальны супраціў усё ж быў. Людзі выходзілі на вуліцы, праходзілі найбуйнейшыя ў гісторыі ЗША маршы пад лозунгамі “No kings” (“Не каралям” або “Няма каралёў”) — яны адбываліся двойчы. Але ў палітычным сэнсе гэта не паўплывала ні на Трампа, ні на Рэспубліканскую партыю — на тых, хто прымаў рашэнні.

Перамога ў іміграцыйнай палітыцы

Галоўная перамога Дональда Трампа — перамога ў іміграцыйнай палітыцы. Ён выкарыстоўвае тэорыю “затопленай прасторы”: мы адцягваемся на розныя пытанні, а тым часам ён у гэтай “затопленай прасторы” выбірае тую сферу, дзе можа дамагчыся поспеху.

Перамога ў нечым адным, але важным — вось ягоная задача. І ў пытанні, якое найбольш эмацыйна хвалюе выбарцаў, у пытанні, па якім амаль у кожнага амерыканца ёсць уласная выразная пазіцыя, Трамп перамагае — і гэта рашучая перамога. Гаворка ідзе пра іміграцыю замежных грамадзян без належных дакументаў. І сёння такая іміграцыя ў ЗША сапраўды знаходзіцца на мінімальным узроўні, пачынаючы з 1970-х гадоў мінулага стагоддзя.

Тут варта ўзгадаць, наколькі жорсткім было іміграцыйнае заканадаўства ў мінулым: многія людзі нават не ехалі ў Амерыку, асабліва пасля Першай сусветнай вайны і прыкладна да 1960–1970-х гадоў, бо эміграваць у ЗША было практычна немагчыма — тым больш разлічваць на легалізацыю.

Адпаведна цяпер мы назіраем гістарычна нізкія лічбы. Давайце проста параўнаем: у лістападзе — снежні 2023 года ў ЗША без належных дакументаў трапляла каля 300 тысяч чалавек у месяц (прыкладна па 10 тысяч у дзень), а цяпер, паводле афіцыйных звестак, правераных усімі ведамствамі, у тым ліку незалежнымі назіральнікамі, якія хутчэй сімпатызуюць Дэмакратычнай партыі, — менш за 9 тысяч у месяц. Гэта надзвычай нізкі ўзровень, якога не назіралі дзесяцігоддзямі.

Паводле апошніх даных Pew Research Center, большасць амерыканцаў падтрымлівае дэпартацыю ўсіх або часткі імігрантаў, якія знаходзяцца ў ЗША без належных дакументаў, — у цэлым гэта больш за 80% насельніцтва. Сярод рэспубліканцаў — амаль усе (56% выказваюцца за дэпартацыю ўсіх, 39% — часткі), а сярод дэмакратаў 62% выступаюць за дэпартацыю, прынамсі, часткі такіх імігрантаў.

Метады Трампа, безумоўна, выклікаюць крытыку сярод амерыканцаў, асабліва пасля забойства ў Мінеапалісе і дзеянняў іміграцыйнай службы. Але ў цэлым іміграцыйная палітыка стала яго выразнай і заўважнай перамогай.

Найбуйнейшы правал — няздольнасць спыніць вайну ва Украіне

Найбуйнейшы правал адміністрацыі Трампа — гэта няздольнасць спыніць вайну ва Украіне за 24 гадзіны. Ні за адзін дзень, ні за 24 тыдні ціск і перамовы не далі выніку: Масква проста адмовілася.

Дзеянні Белага дома выглядаюць транзакцыйнымі і супярэчлівымі, што не падабаецца амерыканцам. Большасць лічыць, што Трамп занадта спагадліва ставіцца да Расіі. Усе паездкі ягоных прадстаўнікоў, уключаючы Стыва Уіткафа і Джарэда Кушнера, а таксама праведзеныя сустрэчы аказаліся безвыніковымі.

Гэтае канкрэтнае абяцанне — скончыць вайну за адзін дзень — было вельмі сур’ёзным, і ў выніку аказалася невыканальным.

Можна спрачацца пра тое, ці робіць Трамп Амерыку зноў вялікай, але спрачацца пра тое, ёсць вайна ці няма, — бессэнсоўна. Яна альбо ёсць, альбо яе няма. Таму ўсё, што датычыцца вайны Расіі супраць Украіны, — гэта галоўная няўдача Дональда Трампа ў першы год яго другога прэзідэнцкага тэрміну.