БАЖ: Дзяржаўныя СМІ пра надвор’е кажуць значна больш, чым пра выбары

Дзяржаўныя СМІ пра надвор’е кажуць больш, чым пра выбары, ведаюць іх вынік, а пра апанентаў прэзідэнта выказваюцца іранічна-зняважлівы. Недзяржаўныя ж часцей пісалі пра Някляева і Раманчука, але нікога не лабіравалі. Такія высновы зрабілі спецыялісты Беларускай асацыяцыі журналістаў падчас першага маніторынгу асвятлення прэзідэнцкіх выбараў у беларускіх СМІ. Паводле словаў сябра Рады БАЖ Алеся Анціпенкі, маніторынг ахоплівае этап збору подпісаў за патэнцыйных кандыдатаў у прэзідэнты — з 11 па 30 кастрычніка. Пад пільнае вока спецыялістаў трапіла 18 сродкаў масавай інфармацыі: як недзяржаўных, і так дзяржаўных.

Алесь Анціпенка: “Асноўная мэта нашага маніторынгу — ацаніць, наколькі эфектыўна і поўна беларускія медыі асвятляюць выбарчы працэс, наколькі яны здольныя аб’ектыўна адлюстроўваць погляды розных кандыдатаў. Таксама нашая задача — прыцягнуць увагу журналісцкай супольнасці краіны да вялікай адказнасці, якая ляжыць на іх. Да таго, што абавязкам медыяў з’яўляецца, у адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі і нормамі, інфармаваць выбаршчыкаў пра ўсіх, датычных да выбараў, суб’ектаў. Падаваць разнастайныя погляды і меркаванні як саміх галоўных удзельнікаў выбараў, так і шараговых грамадзянаў”.



Як высветлілася, пытанні ёсць па ўсіх пералічаных пунктах. Праўда, у асноўным да дзяржаўных СМІ. Так, сама тэма выбараў у іх увогуле не была прыярытэтнай — ёй, паводле маніторынгу, прысвячалася ў некалькі разоў менш часу, чым сюжэтам пра надвор’е.

Алесь Анціпенка: “Таксама гэтыя медыя не падалі ніякіх адмысловых матэрыялаў, якія б распавядалі пра працэдуру, пра сам працэс збору подпісаў. А калі паведамлялася пра збор подпісаў, то датычна патэнцыйных апанентаў дзеючага прэзідэнта дамінаваў іранічна-прыніжальны тон альбо ўжываліся абразлівыя параўнанні”.





Больш за тое, калі дзяржаўныя СМІ і пісалі пра выбары, то, кажа Алесь Анціпенка, у гэтых матэрыялах стваралася ўражанне перадвызначанасці вынікаў выбарчай кампаніі. Тут лідарам стала “СБ. Беларусь сегодня”. Гэта, згодна з яго словамі, новы элемент у асвятленні выбарчай кампаніі дзяржаўнымі СМІ, калі параўноўваць з кампаніяй 2006 года.

Супрацьлеглая сітуацыя ў недзяржаўных СМІ. Дый ацэнка ўдзельнікаў выбарчага працэсу ў іх значна больш збалансаваная, чым у дзяржаўных калег.

Алесь Анціпенка: “Недзяржаўныя медыі розных суб’ектаў ацэньваюць як нейтральна, так і пазітыўна, так і негатыўна”.

Для усіх прэтэндэнтаў знайшлося месца на старонках альбо ў эфіры недзяржаўных СМІ. Праўда, адзначыў Анціпенка, Уладзіміра Някляева ўзгадвалі часцей за астатніх. На другім месцы па згадках — Яраслаў Раманчук.



Але з-за чаго так сталася — актыўнасці названых палітыкаў у стварэнні інфармацыйных нагод альбо заангажаванасці СМІ — бажаўскія маніторшчыкі не высвятлялі.

Выбіваецца з шэрагу недзяржаўных медый толькі “Комсомольская правда в Беларуси”.

Алесь Анціпенка: “Параўнальна з астатнімі СМІ, яна большасць плошчы прысвяціла прэзідэнту, дзейнасць якога ацэньваецца станоўча, а астатнія 10 прэтэндэнтаў разам маюць 18% плошчы”.



Звярталася ўвага на выпадкі, калі інфармацыя альбо “перакручваецца”, альбо падаецца аднабакова. Калі, кажа Анціпенка, манера падачы інфармацыі не адпавядае міжнародным стандартам і прынцыпам журналісцкай этыкі. У лідарах, паводле бажаўскага маніторынгу, агенцтва БЕЛТА і праграма “Наши новости” канала АНТ.

Алесь Анціпенка абяцае, што БАЖ будзе працягваць маніторыць беларускія СМІ да канца выбараў. А пасля зробіць рассылку вынікаў сваёй працы па больш як 700 адрасах — гэта замежныя і айчынныя журналісты, СМІ, партыі і грамадскія арганізацыі. Атрымаюць іх Міжнародны саюз журналістаў, АБСЕ, ААН і іншыя арганізацыі.



Але найбольш, прызналася Еўрарадыё старшыня БАЖ Жанна Літвіна, яны спадзяюцца, што абмеркаваць сабраны матэрыял яны здолеюць з “дзяржаўнымі” журналістамі, СМІ і Саюзам журналістаў.

Жанна Літвіна: “Упершыню Саюз журналістаў абвясціў, што ён таксама будзе весці маніторынг. Вось, параўнаць гэтыя дзве працы — мне падаецца, гэта будзе вельмі сур’ёзная падстава для дыялогу, для круглага стала, для абмеркавання нашых прафесійных праблем. Мы вельмі разлічваем на тое, што маніторынгавыя матэрыялы стануць падставай і фактурай для аналітыкі, для экспертнай работы”.



Вось толькі ці пагодзяцца “дзяржаўнікі” на ўдзел у такім абмеркаванні, Літвіна прадказаць не ўзялася.

Фота: Змітра Лукашука